Wat doet SON-Respons
SON-Respons zorgt ervoor dat Nederland goed is voorbereid op incidenten met olieverontreiniging waarbij water- en kustvogels worden getroffen. Wij richten ons op het versterken van paraatheid binnen de Samenwerkingsregeling Besmeurde Vogels van alle betrokken partijen, zodat bij een incident snel, professioneel en gecoördineerd kan worden gehandeld en dierenleed beperkt blijft.
Professionele revalidatie olievogels
Met olie besmeurde vogels hebben zonder specialistische revalidatie geen overlevingskans. Olie veroorzaakt ernstige in- en uitwendige schade en vraagt daarom om specifieke medische kennis, ervaring en behandelmethoden.
SON-Respons ondersteunt opvangcentra binnen haar netwerk bij de opvang en revalidatie van olievogels. Samen zijn zij aangesloten bij de European Oiled Wildlife Assistance (EUROWA), waardoor zij toegang hebben tot internationale best practices, trainingen en actuele wetenschappelijke inzichten. SON-Respons organiseert samen met de opvangcentra trainingen en oefeningen volgens deze standaarden.
Door jarenlange samenwerking, praktijkervaring en uniforme werkwijzen is binnen het netwerk een hoog expertiseniveau ontstaan. De aangesloten opvangcentra beschikken over alle faciliteiten voor het volledige revalidatieproces, zodat getroffen vogels na behandeling weer met herstelde overlevingskansen kunnen worden vrijgelaten. Medewerkers en vrijwilligers zijn hiervoor specifiek getraind met talloze succesvolle responses tot gevolg.
Paraatheid, voorbereiding staat centraal
Een effectieve respons begint ruim vóór een incident.
SON-Respons ondersteunt organisaties bij het invullen van hun rol binnen de Samenwerkingsregeling Besmeurde Vogels (SBV) van Rijkswaterstaat door:
- het organiseren van EUROWA trainingen, oefeningen, webinars en workshops
- het delen van kennis en internationale best practices
- het ontwikkelen van protocollen en werkwijzen
Zo zorgen we dat alle partijen weten wat er van ze verwacht wordt en volgens dezelfde methodiek werken. Omdat iedereen volgens de EUROWA standaards getraind en geoefend is, kan er naadloos opgeschaald worden met internationale expertise als dat nodig is.
Respons, ondersteuning bij incidenten
Zodra een besmeurde vogel bij een opvangcentrum wordt binnengebracht, ontvangen SON-Respons en het volledige netwerk direct een notificatie. Hierdoor ontstaat snel inzicht in het aantal vogels, de locaties en de betrokken soorten. SON-Respons informeert vervolgens de Kustwacht en Rijkswaterstaat, zodat deze autoriteiten kunnen verifiëren of sprake is van een incident. Wanneer het aantal binnengebrachte olievogels toeneemt, initieert SON-Respons een Driehoeksoverleg met Rijkswaterstaat en het NIOZ. In dit overleg wordt dagelijks gezamenlijk de actuele situatie beoordeeld en de mogelijke omvang van het scenario bepaald.
In de aanloop naar en tijdens een respons vervult SON-Respons zowel een adviserende als deels coördinerende rol. Adviserend door Rijkswaterstaat via het Driehoeksoverleg te informeren over het aantal opgevangen besmeurde vogels en de beschikbare opvangcapaciteit binnen het netwerk. Coördinerend door de opvangcentra te ondersteunen bij de opvang en revalidatie van besmeurde vogels, de rapportage en evaluatie na afloop te begeleiden en ondersteuning te bieden bij de financiële afhandeling.
Verbinden van partijen
Bij een incident zijn veel partijen betrokken. SON-Respons fungeert als een verbindende schakel tussen enerzijds overheden als Rijkswaterstaat, de veiligheidsregio’s, gemeenten en anderzijds technische experts zoals de opvangcentra. Wij zorgen voor afstemming en duidelijkheid in rollen binnen de Samenwerkingsregeling Besmeurde Vogels en ondersteunen met een gestructureerde gezamenlijke aanpak. Via oefeningen, webinars en workshops binnen het paraatheidprogramma van Rijkswaterstaat is iedereen goed voorbereid op zijn rol. Evaluaties na oefeningen, trainingen, workshops of incidenten zorgen voor toenemend bewustzijn van de risico’s en begrip van inzetbare middelen en expertise.
Andere projecten
Inzet gecoördineerde vrijwilligers
Tijdens de rampen met de Bow Jubail en ook de MSC Zoe werd duidelijk dat mensen graag willen helpen, of het nu gaat om rommel opruimen of besmeurde vogels vangen. Dat vraagt om een zekere begeleiding van de autoriteiten, om de veiligheid en gezondheid van mensen te waarborgen. Rijkswaterstaat VWM heeft daarom voor de twee regelingen, de SBV en de UBKR besloten om planvorming te ontwikkelen dat voorziet in de ‘Inzet van gecoöridneerde vrijwilligers’. In gewone taal betekent dat RWSVWM uitreikt naar organisaties met vrijwilligers en daar afspraken mee maakt voor inzet. Maar dan wel een gecoördineerde inzet onder leiding van RWS en de betreffende organisaties.
Per regio zullen partijen worden benaderd om afspraken mee te maken. Daarin zal worden opgenomen dat mensen die willen helpen een training ontvangen.
Voor de SBV betekent het dat er in ieder geval Basis Responder trainingen zullen worden gegeven aan die partijen. Immers, er is ontheffing nodig om wilde vogels te vangen én training, maar vooral ook gaat het om een olie, een giftige stof en kan alleen gewerkt worden met volodoende persoonlijke beschermende middelen (PBM’s).
SBV Havens en Binnenwateren
Over de jaren is gebleken dat de meeste incidenten plaatsvinden in de Havens. Dat is niet zo gek, omdat de risico’s op die locaties zeer groot zijn, er is veel scheepverkeer en overslag en het water in die gebieden is een natuurlijke habitat voor veel zoetwatervogels.
Rijkswaterstaat VWM heeft zich gerealiseerd dat ook voor de Havens en binnenwateren een versie van de Samenwerkingsregeling Besmeurde Vogels op zijn plaats zou zijn. Havens en veiligheidsregio’s hebben ook behoefte aan specifieke planvorming voor deze gebieden.
Inmiddels is er een oplegger voor de Samenwerkingsregeling Besmeurde Vogels specifiek voor Havens en een aantal binnen wateren geschreven door Sea Alarm en Bureau Stadsnatuur.
Vangactiviteiten in Havens en binnenwateren vormen een complex verhaal. In Havens vormen de kades een uitdagende infrastructuur, in natuurgebieden vragen schorren of kwelders om zeer specifieke gebiedskennis. Deze typen wateren brengen specifieke risico’s met zich mee voor het vangen van vogels. Het kan soms betekenen dat de risico’s voor vangteams niet verantwoord zijn en dat het vangen van olievogels geen optie is. Een aantal specifieke gebieden is in kaart gebracht en ook de verschillende oevertypen die Nederland kent en de mogelijke kwaliteitseisen die aan vangteams gesteld zouden moeten worden.